Συνέβη στις αρχές της δεκαετίας του 70' με τον Ιρλανδό Ross Daily στην Κρήτη. Πριν λίγα χρόνια με την έκδοση του graphic vovel '' Ρεμπέτικο - Το κακό βοτάνι '' από τον Γάλλο David Prudhomme. Aλλά και πρόσφατα με μια παρέα Βέλγων που παίζουν ρεμπέτικα στο Art Base στις Βρυξέλλες. Σίγουρα μου διαφεύγουν πολλές ακόμα περιπτώσεις ανθρώπων. Κοινός τους πόθος: θέλησαν να ανακαλύψουν με την σεπτή ευλάβεια ενός αρχαιολόγου πώς περιπλέκεται ριζικά η ελληνική μουσική και ποια είναι τα συστατικά της. Τι είναι αυτό που την καθιστά απαράμιλλα γοητευτική σαν γευτεί κανείς νερό από την πηγή της. Στην ίδια πηγή που έσκυψε με κατάνυξη και δίψα να δροσιστεί και ένας ακόμα ερωτοχτυπημένος της ο Αμερικάνος Christofer King. Αυτή τη φορά για την Ήπειρο. Σε μια έκδοση λοιπόν 400 περίπου σελίδων από τις εκδόσεις Δώμα βρέθηκα συνταξιδιώτης στο οδοιπορικό για την αρχαιότερη ζωντανή δημώδη μουσική της Ευρώπης. ''Οι πρώτοι και καλύτεροι...'' που λέει και ο Θανάσης! Ένα συναρπαστικό βιβλίο, μια συγκινητική καταβύθιση του συγγραφέα στον ομολογημένο έρωτά του για την ηπειρώτικη μουσική. Στοιχεία ταξιδιωτικής λογοτεχνίας, ένας πλανώμενος εξωτισμός , μια υποψία νουβέλας για το κεντρικό πρόσωπο του βιβλίου τον Αλέξη Ζούμπα διάσημο βιολιστή της Ηπείρου με καριέρα στην Αμερική, δοκιμιακές εθνομουσικολογικές παρενθέσεις ή μια μεταβιογραφία για αυτό το κάτι που ίσως όλοι μας αγνοούμε, μα είναι εκεί και μας περιμένει να το ανακαλύψουμε.
Όλα αυτά μαζί είναι το βιβλίο. Ο Christofer βέβαια υπήρξε συλλέκτης, βραβευμένος παραγωγός και ερευνητής μουσικής χρόνια πριν ανακαλύψει την Ήπειρο. Από κει και έπειτα όμως χαράσσει ο ίδιος μια γραμμή στην παλάμη του και ξεκινά ως νέος μύστης τη δική του μετάβαση στον βουκολικό ελληνικό τρόπο. Και σκάβει βαθιά. Μπαίνει στ' όνειρο και το σωματοποιεί. Επισκέπτεται τους ιερούς γι αυτόν τόπους και από προσκυνητής καταλήγει ιερέας.
Η διαδρομή του ξεκινά από το πρώτο άκουσμα σε ένα παλαιό δισκοπωλείο στην Πόλη και τελειώνει στην Βίτσα στο Ζαγόρι ως Ηπειρώτης πια. Στο ενδιάμεσο μας ταξιδεύει στην γη του πέτρινου μόχθου και της πικρής ξενιτιάς, στις πουρναρόφυτες πλαγιές των χωριών των Ιωαννίνων και στα καθάρια βλέμματα των ανθρώπων τους. Διασχίζει την ιστορία τους με οριζόντιο αλλά και κάθετο τρόπο και παραπέμπει σε μουσικά και πολιτισμικά αντίστοιχα της Αμερικής για να πλέξει το υφαντό του με τη μεγαλύτερη δυνατή λεπτομέρεια καθιστώντας το διαυγές. Σαν φύλλο ηπειρώτικης πίτας! Και το καταφέρνει. Παρελαύνουν στις σελίδες μουσικοί θρύλοι της περιοχής , ο ίδιος ο Αλή Πασάς , πάμπολλες μουσικολογικές και λαογραφικές πληροφορίες , παραδόσεις , στίχοι τραγουδιών ... το βιβλίο μυρίζει Ήπειρο. Ο συγγραφέας ψάχνει τους ήρωές του στο τόπο καταγωγής τους και ταξιδεύει πολλές φορές μέχρι το ιστορικό Γραμμένο την πατρίδα του Αλέξη Ζούμπα για να συγκεντρώσει στοιχεία για τον ήρωά του. Η συγκίνηση που μου προκάλεσε το βιβλίο οφείλεται αφενός στο ότι ένας Αμερικάνος μας εξηγεί την ΄Ηπειρο ως ... Ηπειρώτης , αφετέρου το Γραμμένο είναι το χωριό του πατέρα μου, το έχω συμπεριλάβει σε τραγούδι και όσα διάβασα στο βιβλίο πέρασαν εμπρός μου σαν παιδικές φωτογραφίες !
Μέσα λοιπόν από όλο το οδοιπορικό και τις διάφορες πτυχές του ο συγγραφέας πασχίζει να μιλήσει για το αυτονόητο. Ότι η μουσική είναι βιολογικό προϊόν και ως τέτοιο θα πρέπει να αντιμετωπίζεται και στις μέρες μας. Ότι έλκει την καταγωγή του από αρχαίες λατρείες και είναι στενός ο συνειρμός του με τα διονυσιακά έθιμα. Ότι επιτελεί θεραπευτική λειτουργία με ιαματικές ιδιότητες. Ότι το γεννά και το τρέφει μια συγκεκριμένη συνθήκη που ονομάζεται τόπος. Το κατά τους αρχιτέκτονες genius loci. Ότι ο άνθρωπος πρέπει να ξέρει να γλεντά αλλά και να πενθεί. Ότι η κατανόηση της λειτουργίας ενός ξένου πράγματος προϋποθέτει την απομάκρυνση από το δικό σου ιστορικό και πολιτισμικό πλαίσιο όπως ο ίδιος χαρακτηριστικά σημειώνει. Κατανοείς τον πολιτισμό σου καλύτερα όταν ανακαλύπτεις εις βάθος και κάποιον άλλον. Ότι οι τσιγγάνοι μπόλιασαν δημιουργικά το δημοτικό μας τραγούδι και το χρωμάτισαν μοναδικά.
Ότι στην Ήπειρο το θαύμα συμβαίνει ακόμη.
Κύριε King σας ευχαριστώ για το ταξίδι.
Ραντεβού στο επόμενο πανηγύρι στο Γραμμένο.
Τα τσίπουρα δικά μου!
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου